Gayrimenkul ve inşaat hukuku; taşınmazların edinilmesi, devri, kullanılması ve üzerlerinde yapı inşa edilmesi süreçlerini düzenleyen kuralları kapsar. Bu alan; Türk Medeni Kanunu'nun eşya hukuku hükümleri, Türk Borçlar Kanunu, Kat Mülkiyeti Kanunu, İmar Kanunu ve kentsel dönüşüm mevzuatıyla bağlantılıdır.
Tapu ve mülkiyet uyuşmazlıkları
- Tapu iptali ve tescil davaları: Hukuka aykırı tescil, muvazaa, ehliyetsizlik veya vekâlet görevinin kötüye kullanılması gibi nedenlerle açılabilir.
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu): Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki taşınmazın aynen ya da satış yoluyla paylaştırılmasını sağlar (TMK m. 698–699).
- Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil: Taşınmaza haksız müdahalenin sona erdirilmesi ve haksız kullanım bedelinin tahsili için başvurulan yollardır.
- Önalım (şufa) hakkı: Paylı mülkiyette bir payın üçüncü kişiye satılması hâlinde diğer paydaşların kullanabileceği bir haktır.
Kira hukuku
Konut ve çatılı işyeri kiraları Türk Borçlar Kanunu'nun 339 ve devamı maddelerinde özel olarak düzenlenmiştir. Kira bedelinin tespiti, kiracının tahliyesi, kira alacağının tahsili ve depozito iadesi bu alandaki başlıca uyuşmazlıklardır. 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır.
Kat mülkiyeti
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu; bağımsız bölüm malikleri arasındaki ilişkileri, ortak giderlere katılımı, yönetim planını ve kat malikleri kurulu kararlarını düzenler. Ortak alanlara müdahale, aidat borçları ve kurul kararlarının iptali sık karşılaşılan uyuşmazlıklardandır.
Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri
Arsa sahibinin arsasının belirli paylarını, yüklenicinin inşa edeceği bağımsız bölümler karşılığında devretmeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler, taşınmaz devri borcu içerdiğinden noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Teslim süresine uyulmaması, eksik ve ayıplı imalat, gecikme tazminatı ve sözleşmenin feshi bu alanda en sık görülen uyuşmazlıklardır.
İnşaat ve eser sözleşmeleri
Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmeler TBK m. 470 ve devamında düzenlenmiştir. Ayıp ihbarı süreleri, hakediş uyuşmazlıkları ve bilirkişi incelemesi bu davaların sonucunu doğrudan etkiler.
Kentsel dönüşüm ve imar
6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, hak sahipleriyle anlaşma, yıkım ve yeniden yapım süreçlerinde maliklerin hak ve yükümlülükleri ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. İmar planlarına, yapı ruhsatına ve yıkım kararlarına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
