İcra ve iflas hukuku; para veya teminat alacaklarının devlet gücüyle tahsil edilmesini ve ödeme gücünü kaybetmiş borçlunun malvarlığının alacaklılar arasında paylaştırılmasını düzenler. Temel kaynak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'dur.
Takip yolları
- İlamsız takip: Alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan başlatılan takiptir. Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmesiyle takip durur.
- Kambiyo senetlerine dayalı takip: Çek, bono ve poliçeye dayanan, daha kısa süreler ve özel itiraz nedenleri öngören takip yoludur.
- İlamlı takip: Mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgelere dayanılarak başlatılır.
- Kiralanan taşınmazların tahliyesine ilişkin takipler ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipler.
İtiraz ve dava yolları
İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması
İlamsız takibe itiraz edilmesi hâlinde alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m. 67) veya elindeki belgelerin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Haksız itiraz hâlinde borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Menfi tespit ve istirdat
Borçlu, borçlu olmadığının tespiti için icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilir; borcu olmadığı hâlde ödemek zorunda kaldığı parayı ise istirdat davası ile geri isteyebilir (İİK m. 72).
Haciz ve satış
Kesinleşen takipte borçlunun mal, hak ve alacakları haczedilebilir. Kanunda sayılan bazı mallar haczedilemez; maaş ve ücretler ise kanuni sınırlar içinde haczedilebilir. Haczedilen malların satışı ve sıra cetveli işlemleri ayrı şikâyet ve dava yollarına konu olabilir.
İflas ve konkordato
İflas, tacir olan borçlunun tüm malvarlığının alacaklılar arasında paylaştırılmasını sağlayan toplu bir takip yoludur. Konkordato ise borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yapılandırmasına imkân tanır (İİK m. 285 vd.).
Şikâyet
İcra ve iflas dairelerinin kanuna veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir (İİK m. 16).
