Anlaşmalı boşanma nasıl olur? Şartlar, protokol ve süreç

Son güncelleme: 10 Kasım 2026 · Av. Mehmet Şah Çelik

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma iradesinde ve boşanmanın sonuçlarında uzlaştığı durumda başvurulan dava türüdür. Dayanağı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166’nın üçüncü fıkrasıdır. Bu yolda kusur tartışılmaz, tanık dinlenmez ve dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır. Aşağıda şartları, protokolde neler bulunması gerektiğini, İstanbul’daki aile mahkemelerinde sürecin nasıl işlediğini ve sık karşılaşılan sorunları güncel mevzuata göre anlatıyoruz.

Anlaşmalı boşanmanın şartları (TMK m. 166/3)

Kanun, aşağıdaki şartlar birlikte gerçekleştiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını kabul eder:

1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Eşlerin bu süre içinde ayrı yaşamış olması sonucu değiştirmez.
2. Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir. Uygulamada dilekçe çoğunlukla bir eş tarafından verilir, diğer eş duruşmada davayı kabul ettiğini beyan eder.
3. Hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. İki eşin de duruşmaya katılıp boşanma iradesini serbestçe açıkladığını hâkime söylemesi gerekir. Yalnız avukatın katılması bu şartı karşılamaz.
4. Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Bu düzenleme uygulamada “anlaşmalı boşanma protokolü” adıyla yazılan belgedir.

Anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarı, yani kendi aleyhlerine olan beyanları, hâkimi bağlar. Çekişmeli davalarda geçerli olan “ikrar hâkimi bağlamaz” kuralı bu yolda uygulanmaz. Bu nedenle protokoldeki her madde, imzalandığı anda hukuki sonuç doğurmaya aday bir taahhüttür.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler olmalı?

Protokol eksik olursa hâkim duruşmada eksik konuyu sorar, taraflar orada uzlaşamazsa anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Aşağıdaki tablo, protokolde açıkça düzenlenmesi beklenen başlıkları gösterir.

Konu	Protokolde yazılması gereken	Dikkat edilecek nokta
Velayet	Ergin olmayan her çocuğun velayetinin hangi eşe bırakıldığı	Hâkim çocuğun üstün yararını esas alır; yaşı ve idrak gücü yeterli çocuğun görüşü sorulabilir.
Kişisel ilişki	Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla görüşme günleri, saatleri, bayram ve tatil düzeni	“Taraflar anlaştıkça görüşür” gibi belirsiz ifadeler yerine takvim yazılmalıdır. TMK m. 182’ye göre kişisel ilişki düzenine uyulmaması velayetin değiştirilmesine yol açabilir.
İştirak nafakası	Çocuk için ödenecek aylık tutar, ödeme günü, hesap bilgisi ve yıllık artış ölçütü	Artış için TÜFE veya ÜFE gibi somut bir endeks yazmak sonradan çıkabilecek uyuşmazlığı azaltır.
Yoksulluk nafakası	Eşlerden biri için nafaka ödenip ödenmeyeceği, tutarı ve süresi	İstenmiyorsa “karşılıklı olarak talep edilmemiştir” diye açıkça yazılmalıdır.
Maddi ve manevi tazminat	Tazminat ödenip ödenmeyeceği, tutarı ve ödeme tarihi	Talep edilmiyorsa bu da açıkça belirtilmelidir.
Mal rejiminin tasfiyesi	Ev, araç, banka hesabı, borçlar gibi malvarlığının nasıl paylaşılacağı	Tapulu taşınmazın devri yazılacaksa ada, parsel ve devir zamanı açık olmalıdır. Tasfiye ayrıca yapılacaksa bu not edilmelidir.
Ev eşyaları ve kişisel eşyalar	Ziynet eşyası, mobilya ve diğer eşyaların kimde kalacağı	Ziynet eşyası boşanma sonrası sık dava konusu olduğundan ayrıca yazılmalıdır.
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti	Harç ve masrafları kimin ödeyeceği, karşılıklı vekâlet ücreti istenip istenmediği	Genellikle “her taraf kendi masrafını üstlenir” şeklinde düzenlenir.

Protokolün her sayfası iki eş tarafından imzalanır ve dava dilekçesine eklenir. Mahkeme protokolü onayladığında karar gerekçesine aynen geçirilir; nafaka ve tazminat hükümleri bu karar üzerinden icraya konabilir.

Anlaşmalı boşanma nasıl olur? Adım adım süreç

1. Protokolün hazırlanması. Eşler yukarıdaki başlıklarda uzlaşır ve metni imzalar. Mal paylaşımı veya çocukla ilgili ayrıntılar netleşmeden dava açılması, duruşmada sürecin uzamasına neden olur.
2. Dava dilekçesinin yazılması. Dilekçede tarafların kimlik bilgileri, evlilik tarihi, varsa çocuklar ve TMK m. 166/3’e dayanılarak anlaşmalı boşanma talep edildiği yazılır. Protokol ve nüfus kayıt örneği eklenir.
3. Görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi. Görevli mahkeme 4787 sayılı Kanuna göre aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetkili yer TMK m. 168’e göre eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerdir.
4. Harç ve gider avansının yatırılması. Dava açılırken başvuru harcı, peşin karar harcı ve Adalet Bakanlığının her yıl yayımladığı tarifeye göre gider avansı yatırılır (HMK m. 120). Tutarlar her yıl değiştiği için dava tarihindeki tarifeye bakılmalıdır.
5. Duruşma. Mahkeme tarafları duruşmaya çağırır. Hâkim eşlere boşanmak isteyip istemediklerini, protokolü okuyup anlayarak imzalayıp imzalamadıklarını ve iradelerinin serbest olup olmadığını sorar. Beyanlar tutanağa geçirilir ve şartlar varsa karar genellikle aynı duruşmada açıklanır.
6. Gerekçeli kararın tebliği ve istinaf süresi. İstinaf, yani bölge adliye mahkemesine itiraz süresi, kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Taraflar istinaf hakkından ancak karar kendilerine tebliğ edildikten sonra feragat edebilir (HMK m. 349). İki eş de tebliğden sonra feragat ederse karar istinaf süresini beklemeden kesinleşir.
7. Kesinleşme ve nüfusa işleme. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden uygulanamaz (HMK m. 350/2). Kesinleşme şerhi verilen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve medeni hal “boşanmış” olarak güncellenir. Kadın eş, TMK m. 173 gereği evlenmeden önceki soyadına döner.

İstanbul’da hangi aile mahkemesine başvurulur?

İstanbul’da aile mahkemeleri adliyelere göre örgütlenmiştir. Avrupa yakasındaki merkez ilçeler için İstanbul Adliyesi (Çağlayan), Anadolu yakası için Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi, batı ilçeleri için Bakırköy ve Büyükçekmece adliyeleri öne çıkar. Hangi adliyenin yetkili olduğu, eşlerden birinin yerleşim yerinin bağlı olduğu yargı çevresine göre belirlenir. Örneğin eşlerden biri Kâğıthane’de oturuyorsa dava Çağlayan’daki aile mahkemelerinde açılabilir. Kâğıthane ve çevresindeki dosyalara ilişkin bilgi için Kâğıthane avukat sayfamıza bakabilirsiniz.

Dava, adliyedeki tevzi bürosu (dava dağıtım bürosu) üzerinden ya da avukat aracılığıyla UYAP sisteminden açılır. Dosya numaralı aile mahkemelerinden birine otomatik olarak dağıtılır; tarafların mahkeme seçme imkânı yoktur.

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Süreyi belirleyen en önemli etken, dava açıldıktan sonra mahkemenin ilk duruşma için verdiği gündür. Bu tarih, mahkemenin iş yüküne göre değişir. İstanbul’daki aile mahkemeleri Türkiye’nin en yoğun mahkemeleri arasındadır; uygulamada duruşma günü dava tarihinden itibaren birkaç hafta ile birkaç ay arasında verilebilmektedir. Kesin bir gün vaat etmek mümkün değildir.

Aşama	Belirleyici unsur
Davanın açılması	Protokolün hazır olması halinde aynı gün
İlk duruşma	Mahkemenin iş yükü; İstanbul’da genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arası
Karar	Şartlar tamamsa çoğunlukla ilk duruşmada
Gerekçeli karar ve tebliğ	Kalemin yoğunluğu; taraflar kalemde tebliğ alabilir
Kesinleşme	Tebliğden sonra feragat edilirse hemen, edilmezse iki haftalık istinaf süresinin dolması

Taraflardan biri duruşmaya gelmezse ya da protokolde eksik varsa yeni duruşma günü verilir ve süre uzar.

Hâkim protokolde değişiklik yaparsa ne olur?

TMK m. 166/3, hâkime tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapma yetkisi verir. Hâkim örneğin iştirak nafakasını çocuğun ihtiyacına göre düşük bulabilir ya da kişisel ilişki düzenini çocuğun yaşına uygun hale getirebilir. Bu değişikliklerin iki eş tarafından da kabul edilmesi gerekir. Eşlerden biri değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bu durumda dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Evlilik bir yılı doldurmadıysa ne olur?

Bir yıllık süre dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Eşler boşanmakta kararlıysa iki yol vardır. Birincisi, bir yılın dolmasını bekleyip anlaşmalı boşanma davası açmaktır. İkincisi, TMK m. 166/1’e dayanarak evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle çekişmeli boşanma davası açmaktır. Bu davada eşlerin sonuçlar konusunda uzlaşması mümkündür, ancak hâkim boşanma sebebinin ispatını arar ve tanık gibi deliller toplanır. Süre, anlaşmalı boşanmaya göre genellikle daha uzundur.

Çekişmeli davadan anlaşmalı boşanmaya geçilebilir mi?

Evet. Çekişmeli olarak açılmış bir dava sürerken eşler uzlaşırsa, imzalı protokolü mahkemeye sunup davanın anlaşmalı boşanma olarak devam etmesini isteyebilir. Bu geçiş için de evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve iki eşin duruşmada bizzat dinlenmesi şarttır. Uygulamada bu geçiş, yıllar sürebilecek çekişmeli davaların tek duruşmada sonuçlanmasını sağlayabilir. Karşılıklı açılmış davalar varsa protokolde bu davaların akıbetinin de yazılması gerekir.

Eşlerden biri yurt dışındaysa ne yapılır?

Hâkimin tarafları bizzat dinleme şartı, yurt dışında yaşayan eş için en sık karşılaşılan engeldir. Avukata verilen vekâletname davanın açılması ve takibi için yeterlidir, ancak eşin boşanma iradesini hâkime kendisinin açıklaması gerekir. Uygulamada yurt dışındaki eş genellikle duruşma günü Türkiye’ye gelir. HMK m. 149, mahkemenin tarafın talebiyle ses ve görüntü nakli yoluyla (SEGBİS) duruşmaya katılmasına karar verebileceğini düzenler. Yurt dışındaki eş bakımından bu imkânın kullanılıp kullanılamayacağı mahkemenin takdirine ve teknik imkânlara bağlıdır; önceden mahkemeyle netleştirilmelidir.

Boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan avukatın boşanma davası açıp takip edebilmesi için vekâletnamede bu konuda açık yetki bulunmalıdır (HMK m. 74). Yurt dışında yaşayan eş vekâletnameyi Türk konsolosluğunda ya da bulunduğu ülkenin noterinde düzenletebilir; yabancı noter belgesi için apostil şerhi aranır.

Sık yapılan hatalar

• Protokolde nafaka veya tazminat istenmediğinin açıkça yazılmaması, boşanmadan sonra bu konuda yeni dava açılmasına zemin hazırlar.
• Ortak kredi borcu, tapulu ev ve araç gibi değerli kalemlerin “ileride paylaşılacak” diye bırakılması.
• Çocukla kişisel ilişkinin belirsiz yazılması.
• Duruşmada protokoldeki bir maddeye itiraz edilmesi. Bu, anlaşmalı boşanma kararının verilmesini engeller.
• Kararın kesinleştiğinden emin olmadan yeni evlilik veya tapu işlemi planlanması.

2024–2026 arasında neler değişti?

Süresiz yoksulluk nafakası: Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmü dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağı belli değildir. Anlaşmalı boşanmada eşler nafakanın süresini protokolde zaten serbestçe belirleyebilir.

Reddedilen davadan sonra boşanma süresi: 7532 sayılı Kanunla TMK m. 166’nın dördüncü fıkrası değiştirildi. Boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilmesi için beklenen süre üç yıldan bir yıla indirildi.

Aile hukukunda arabuluculuk: Boşanma davaları için arabuluculuk bugün dava şartı değildir. Aile uyuşmazlıklarında arabuluculuğa ilişkin açıklamalar ve tartışmalar sürmekle birlikte, Kasım 2026 itibarıyla bu konuda yürürlüğe girmiş bir kanun hükmü bulunmamaktadır.

Avukatla mı açılmalı?

Anlaşmalı boşanma davası avukatsız da açılabilir. Ancak protokol, boşanmadan sonra yıllarca uygulanacak bir metindir; nafakanın artış ölçütü, taşınmaz devri ve kişisel ilişki düzeni gibi maddelerin eksik yazılması yeni davalara yol açabilir. Velayet, nafaka ve mal rejimi konularında daha ayrıntılı bilgi için aile hukuku ve boşanma davaları sayfamızı inceleyebilirsiniz. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Süreyi belirleyen asıl etken mahkemenin verdiği ilk duruşma günüdür. İstanbul aile mahkemelerinde bu tarih iş yüküne göre birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilir. Protokol eksiksizse karar çoğunlukla ilk duruşmada verilir. Taraflar gerekçeli kararı tebliğ aldıktan sonra istinaf hakkından feragat ederse karar beklemeden kesinleşir; aksi halde iki haftalık istinaf süresi beklenir.

Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?

TMK m. 166/3'e göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi, hâkimin iki eşi duruşmada bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin protokolü uygun bulması gerekir. Bu şartlardan biri eksikse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler olmalı?

Protokolde ergin olmayan çocukların velayeti, velayet verilmeyen eşle kişisel ilişki düzeni, iştirak nafakası ve artış ölçütü, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, ev ve ziynet eşyaları ile yargılama giderlerinin kimde kalacağı yazılmalıdır. Talep edilmeyen haklar için de 'talep edilmemiştir' diye açık hüküm konmalıdır.

Anlaşmalı boşanma davasına iki eşin de gitmesi zorunlu mu?

Evet. Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Avukat davayı açıp takip edebilir, ancak boşanma iradesini eşlerin kendisi duruşmada açıklamalıdır. Yurt dışındaki eş için ses ve görüntü nakli (SEGBİS) yoluyla katılım HMK m. 149 kapsamında mahkemenin takdirine bağlıdır; bu imkân önceden mahkemeyle netleştirilmelidir.

Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanılabilir mi?

Hayır. Bir yıllık süre dolmadan TMK m. 166/3'e göre anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Eşler ya sürenin dolmasını bekler ya da evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle TMK m. 166/1'e dayanan çekişmeli boşanma davası açar. Bu davada hâkim boşanma sebebinin ispatını arar ve tanık gibi delilleri toplar.

Anlaşmalı boşanmada nafaka süresiz mi olur?

Anlaşmalı boşanmada nafakanın tutarı ve süresi eşlerin protokolde kararlaştırdığı şekilde belirlenir; süreli nafaka da yazılabilir. Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m. 175'teki 'süresiz olarak' ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez; mevzuat ve içtihat değişebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.