Son güncelleme: · Av. Mehmet Şah Çelik
Kısaca: Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışan işçiye iş sözleşmesi kanunda sayılan bir sebeple sona erdiğinde ödenir. Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret alınır, artan ay ve günler orantıyla eklenir. Yıllık tutar tavanı aşamaz: 1 Temmuz 2026’dan itibaren tavan 73.729,87 TL’dir. Tazminattan yalnız damga vergisi kesilir.
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği çalışma süresinin karşılığı olarak ödenen toplu bir paradır. Hesap üç bilgiyle yapılır: toplam çalışma süresi, son giydirilmiş brüt ücret ve sözleşmenin sona erdiği tarihte geçerli tavan. Bu yazıda önce hakkın doğup doğmadığını, sonra tutarın nasıl bulunduğunu, son olarak alacağın nasıl talep edileceğini anlatıyoruz. İşçi ve işveren uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Kıdem tazminatının yasal dayanağı
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nda değil, eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenir. 4857 sayılı Kanun 2003’te yürürlüğe girdiğinde 1475 sayılı Kanun’un bu madde dışındaki bütün hükümlerini kaldırmıştır (4857 m. 120). Bu nedenle bugün 1475 sayılı Kanun’dan yürürlükte kalan tek madde m. 14’tür. Maddenin güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
4857 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi bir kıdem tazminatı fonu kurulmasını öngörür ve fon kanunu çıkana kadar m. 14’teki hakların saklı olduğunu söyler. Kasım 2026 itibarıyla böyle bir fon kanunu ya da kıdem tazminatının yerine geçen bir tamamlayıcı emeklilik sistemi yasalaşmamıştır. Hesap bugün de m. 14’e göre yapılır.
Kıdem tazminatı şartları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki şartın birlikte bulunması gerekir: aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma ve sözleşmenin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi.
En az bir yıl çalışma
Süre, işe giriş tarihinden sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar hesaplanır. Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler ile aralıklı olarak yeniden işe girilen dönemler birleştirilir. İşyeri devredilmişse işçinin kıdemi devirden önceki ve sonraki sürelerin toplamı üzerinden hesaplanır. Daha önce kıdem tazminatı ödenerek kapatılmış bir dönem ikinci kez hesaba katılmaz, çünkü aynı kıdem süresi için bir defadan fazla tazminat ödenmez.
Kıdem tazminatı doğuran sona erme hâlleri
- İşverenin feshi: İşveren sözleşmeyi 4857 m. 25/II’deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık sebepleri dışında bir nedenle feshederse tazminat doğar. Performans, ekonomik daralma ya da gerekçesiz çıkışlarda işçi kıdem tazminatı alır.
- İşçinin haklı nedenle feshi: 4857 m. 24’teki sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (ücretin ödenmemesi, çalışma koşullarına uyulmaması, sigorta primlerinin eksik bildirilmesi gibi) ve zorlayıcı sebepler işçiye derhâl fesih hakkı verir. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih, öğrenmeden itibaren 6 iş günü ve her hâlde olaydan itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır (4857 m. 26).
- Muvazzaf askerlik: Zorunlu askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan işçi tazminat alır.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için ayrılan işçi, bağlı olduğu kuruma başvurduğunu ve hak kazandığını belgelemelidir.
- Yaş dışındaki şartları tamamlama: Emeklilik için gereken sigortalılık süresi ile prim gün sayısını doldurmuş, yalnız yaşı bekleyen işçi kendi isteğiyle ayrılsa da tazminat alır. Uygulamada SGK’dan bu şartların tamamlandığını gösteren yazı alınır ve işverene verilir. Gerekli süre ve gün sayısı işe giriş tarihine göre değişir.
- Kadın işçinin evliliği: Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa tazminat alır.
- Ölüm: İşçinin ölümüyle sona eren sözleşmede tazminat yasal mirasçılarına ödenir.
Bu hâllerin dışında kalan istifa kıdem tazminatı doğurmaz. Bu yüzden işten ayrılmadan önce fesih bildiriminin hangi gerekçeyle ve nasıl yazılacağı önemlidir. Haklı bir sebebe dayanan işçinin dilekçesinde “istifa” kelimesini değil, fesih sebebini açıkça yazması uyuşmazlıkta işini kolaylaştırır.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Giydirilmiş brüt ücret
Hesaba esas ücret, son brüt ücrettir. Bu ücrete işçiye sözleşmeden veya kanundan doğan, para ya da parayla ölçülebilen düzenli menfaatler eklenir (1475 m. 14/11). Bu toplama uygulamada “giydirilmiş brüt ücret” denir. Düzenli ödenen yemek ve yol yardımı, yakacak yardımı, aylık ya da yıllık ikramiyeler ve sürekli verilen primler bu kapsamdadır. Yıllık ödemeler 12’ye bölünerek aylık ücrete eklenir. Arızi ödemeler, örneğin bir defalık doğum yardımı ve fazla çalışma ücreti genellikle hesaba katılmaz.
Ücretin sabit olmadığı parça başı, akort veya yüzde usulü çalışmalarda son bir yılda ödenen ücret, o sürede çalışılan günlere bölünerek ortalama ücret bulunur.
Süre ve formül
Her tam yıl için 30 günlük ücret, yani bir aylık giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bir yıldan artan aylar ve günler için aynı oranla ödeme yapılır. Pratik formül şöyledir:
- Tam yıl sayısı × aylık giydirilmiş brüt ücret
- Artan ay sayısı × aylık ücret ÷ 12
- Artan gün sayısı × aylık ücret ÷ 365
- Üç tutar toplanır, sonra damga vergisi düşülür.
30 günlük süre iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilir. Ancak bu durumda da yıllık tutar tavanı aşamaz.
Kıdem tazminatı tavanı 2026
Bir yıllık kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tutar memur maaş katsayılarıyla birlikte yılda iki kez belirlenir ve Hazine ve Maliye Bakanlığının mali ve sosyal haklar genelgesiyle duyurulur.
| Dönem | Yıllık tavan | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2026 ile 30 Haziran 2026 arası | 64.948,77 TL | Hazine ve Maliye Bakanlığı, 6 Ocak 2026 tarihli, 4481518 sayılı Genelge |
| 1 Temmuz 2026 ile 31 Aralık 2026 arası | 73.729,87 TL | Hazine ve Maliye Bakanlığı, 3 Temmuz 2026 tarihli, 4870801 sayılı Genelge |
Hangi tavanın uygulanacağını ödeme tarihi değil, iş sözleşmesinin sona erdiği tarih belirler. Giydirilmiş brüt ücreti tavanın altında kalan işçi için tavanın bir etkisi yoktur. Ücreti tavanı aşan işçinin hesabında ise gerçek ücret yerine tavan tutarı kullanılır. 2027’nin ilk yarısı için yeni tavan, Ocak 2027’de yayımlanacak genelgeyle belli olacaktır; güncel tutar Bakanlığın internet sitesindeki mali ve sosyal haklar genelgelerinden takip edilebilir.
Kesinti: yalnız damga vergisi
1475 sayılı Kanun’a göre ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamı gelir vergisinden istisnadır (Gelir Vergisi Kanunu m. 25/7). Tazminattan yalnız binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir (Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablo, IV-1-b). Tavanı aşan kısım için yapılan ödemeler ise kıdem tazminatı sayılmaz ve ücret gibi vergilendirilir.
Adım adım örnek kıdem tazminatı hesabı
Aşağıdaki rakamlar tamamen varsayımsaldır ve yalnız hesap yöntemini göstermek için seçilmiştir. Örnekte işçi 6 yıl 4 ay 15 gün çalışmış, sözleşmesi Ekim 2026’da işveren tarafından haklı neden olmadan feshedilmiştir. Aylık brüt ücreti 40.000 TL’dir. Her ay 4.000 TL yemek ve 2.000 TL yol yardımı almakta, ayrıca yılda bir kez 12.000 TL ikramiye almaktadır.
| Adım | İşlem | Tutar |
|---|---|---|
| 1. Giydirilmiş brüt ücret | 40.000 + 4.000 + 2.000 + (12.000 ÷ 12) | 47.000,00 TL |
| 2. Tavan kontrolü | 47.000 TL, 73.729,87 TL’nin altında | Gerçek ücret kullanılır |
| 3. Tam yıllar | 6 × 47.000 | 282.000,00 TL |
| 4. Artan aylar | 47.000 × 4 ÷ 12 | 15.666,67 TL |
| 5. Artan günler | 47.000 × 15 ÷ 365 | 1.931,51 TL |
| 6. Brüt kıdem tazminatı | 3 + 4 + 5 | 299.598,18 TL |
| 7. Damga vergisi | 299.598,18 × 0,00759 | 2.273,95 TL |
| 8. Net ödenecek tutar | 6 − 7 | 297.324,23 TL |
Aynı işçinin giydirilmiş brüt ücreti 90.000 TL olsaydı, hesapta 90.000 TL yerine 73.729,87 TL kullanılırdı. Bu durumda yalnız 6 tam yıl için tutar 442.379,22 TL olurdu. Kıdem başlangıç tarihi, ara verilen dönemler ve ücrete giren ek ödemeler tartışmalıysa gerçek tutar ancak bordrolar, banka kayıtları ve SGK hizmet dökümü birlikte incelenerek bulunabilir.
Ödenmeyen kıdem tazminatı için faiz
Kıdem tazminatı sözleşmenin sona ermesiyle muaccel olur, yani hemen istenebilir hâle gelir. Zamanında ödenmezse mahkeme, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder (1475 m. 14/11). Yargıtay uygulamasında bu faiz, fesih tarihinden itibaren işletilir. Bu faiz türü, diğer işçilik alacaklarına uygulanan yasal faizden yüksek olabildiği için dava dilekçesinde ayrıca istenmelidir.
Zamanaşımı, arabuluculuk ve dava
5 yıllık zamanaşımı
Kıdem tazminatı 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 15. maddesiyle 4857 sayılı Kanun’a eklenen ek 3. maddede düzenlenmiştir ve sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar. 25 Ekim 2017’den önce sona eren sözleşmelerde eski 10 yıllık süre geçiş hükmüne göre değerlendirilir. İhbar tazminatı ve yıllık izin ücreti de aynı 5 yıllık süreye bağlıdır.
Zorunlu arabuluculuk
Kıdem tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m. 3). Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Süreç şöyle işler:
- Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İstanbul’da her adliyenin arabuluculuk bürosu vardır.
- Büro bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu başvuruyu 3 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla 1 hafta uzatılabilir.
- Anlaşma olursa anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma olmazsa son tutanak düzenlenir.
- Başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur.
- Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulabilir.
İş mahkemesinde dava
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenerek iş mahkemesinde dava açılır. Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir (7036 m. 6). İstanbul’da iş mahkemeleri İstanbul Adliyesi (Çağlayan), İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal), Bakırköy ve Büyükçekmece adliyeleri gibi adliyelerde görev yapar. Hangi adliyenin yetkili olduğu işyerinin bulunduğu ilçeye göre belirlenir. Kâğıthane, Şişli ve Beyoğlu gibi ilçelerdeki işyerleri için dosyalar genellikle Çağlayan’daki İstanbul Adliyesinde görülür; bölgeye yakın bir büroyla çalışmak isteyenler Kâğıthane avukat sayfamıza bakabilir. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır, kararlara karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yolu açıktır.
İhbar tazminatı ve işe iade ile farkı
Bu üç kavram sık karıştırılır, oysa farklı şartlara bağlıdır. İhbar tazminatı, belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminattır ve süre kıdeme göre 2 ila 8 hafta arasında değişir (4857 m. 17). Kıdem tazminatından farklı olarak bir yıllık çalışma şartı aranmaz ve istifa eden işçi de bildirim süresine uymazsa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. İşe iade ise iş güvencesi kapsamındaki işçinin (en az 30 işçi çalışan işyerinde, en az 6 aylık kıdemle) geçersiz feshe itiraz etmesidir ve fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmayı gerektirir. İşe iade davası kazanılıp işçi işe başlatılmazsa kıdem tazminatı ayrıca gündeme gelir. Bu iki konuyu ayrı rehberlerde ele alacağız.
Sık yapılan hatalar
- Haklı nedenle ayrılırken dilekçeye yalnız “istifa ediyorum” yazmak ve fesih sebebini belirtmemek.
- Hesabı çıplak brüt ücretle yapmak, düzenli yemek, yol ve ikramiye ödemelerini eklememek.
- İşverenin hazırladığı ibranameyi, ödeme banka kaydıyla eşleşmeden imzalamak.
- Ödeme tarihini esas alıp yanlış dönemin tavanını uygulamak.
- Arabuluculuk son tutanağını aldıktan sonra davayı bekletip zamanaşımını gözden kaçırmak.
Kıdem süresi, ücrete dahil edilecek ödemeler veya fesih sebebi tartışmalıysa dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı almak için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde ve aralıklı dönemlerde geçen süreler birleştirilir. Bir yılı dolduran işçinin tam yılların yanında artan ay ve günleri için de orantılı ödeme yapılır. Sözleşmenin ayrıca 1475 sayılı Kanun m. 14'te sayılan bir sebeple sona ermesi gerekir.
2026 kıdem tazminatı tavanı ne kadar?
Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgelerine göre 1 Ocak ile 30 Haziran 2026 arasında sona eren sözleşmelerde yıllık tavan 64.948,77 TL, 1 Temmuz ile 31 Aralık 2026 arasında sona erenlerde 73.729,87 TL'dir. Uygulanacak tavanı ödeme tarihi değil, iş sözleşmesinin sona erdiği tarih belirler. Ücreti tavanın altında kalan işçi gerçek ücretiyle hesaplanır.
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Sıradan istifada kıdem tazminatı doğmaz. Ancak işçi ücretinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik bildirilmesi gibi 4857 sayılı Kanun m. 24'teki haklı bir nedenle sözleşmeyi feshederse tazminat alır. Emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan, askere giden veya evlendikten sonraki bir yıl içinde ayrılan kadın işçi de kendi isteğiyle ayrılsa bile tazminata hak kazanır.
Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?
Kıdem tazminatı, 1475 sayılı Kanun'a göre ödenmesi gereken tutar için gelir vergisinden istisnadır (Gelir Vergisi Kanunu m. 25/7). Tazminattan yalnız binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Tavanı aşan kısım için ödeme yapılırsa bu kısım kıdem tazminatı sayılmaz ve ücret gibi vergilendirilir.
Kıdem tazminatı zamanaşımı ne kadardır?
Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir (4857 sayılı Kanun ek m. 3). Bu süre 7036 sayılı Kanun'la getirilmiştir ve 25 Ekim 2017'den sonra sona eren sözleşmelere uygulanır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı işlemez.
Kıdem tazminatı için doğrudan dava açılabilir mi?
Hayır. Kıdem tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m. 3). Başvuru işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır, arabulucu 3 hafta içinde sonuçlandırır. Anlaşma olmazsa son tutanak dilekçeye eklenerek iş mahkemesinde dava açılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez; mevzuat ve içtihat değişebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
