Malpraktis davası nasıl açılır? Görevli mahkeme, arabuluculuk, süreler ve adımlar

Son güncelleme: 10 Kasım 2026 · Av. Mehmet Şah Çelik

Doktor hatası tazminat davasında ilk karar, davanın hangi yargı koluna ait olduğudur. Bu karar; davalının kim olacağını, dava öncesinde hangi başvurunun zorunlu olduğunu ve sürelerin nasıl hesaplanacağını belirler. Yanlış mahkemede açılan dava çoğu zaman kaybolmaz, ancak aylar hatta yıllar kaybettirebilir. Bu yazı, sürecin usul tarafını adım adım anlatır. Hekimin özen borcu, aydınlatma yükümlülüğü ve hastaneye kabul sözleşmesi gibi kuramsal konular için tıbbi müdahaleden doğan hukuki sorumluluk yazımıza bakabilirsiniz.

Hastane türüne göre görevli mahkeme, ön başvuru ve süreler

Tedavinin yapıldığı yer	Görevli mahkeme	Dava öncesi zorunlu başvuru	Süre
Özel hastane, özel tıp merkezi, özel muayenehane	Tüketici mahkemesi (adli yargı)	Arabuluculuk (2026 için 186.000 TL altındaki taleplerde tüketici hakem heyeti)	Haksız fiilde 2 yıl / 10 yıl; sözleşmeye aykırılıkta 5 veya 10 yıl; fiil suç ise daha uzun ceza zamanaşımı
Sağlık Bakanlığına bağlı devlet, şehir ve eğitim ve araştırma hastaneleri	İdare mahkemesi, tam yargı davası (davalı: Sağlık Bakanlığı)	İYUK m. 13 uyarınca idareye başvuru	Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl içinde başvuru; ret veya 30 gün cevapsızlıktan sonra 60 gün içinde dava
Devlet üniversitesi hastanesi	İdare mahkemesi (davalı: ilgili üniversite)	İYUK m. 13 uyarınca üniversiteye başvuru	Bir üstteki satırla aynı
Vakıf üniversitesinin kendi hastanesi	Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında idari yargı görevli kabul edilmiştir	İdareye başvuru (İYUK m. 13)	İdari yargı süreleri
Vakıf üniversitesiyle işbirliği protokolü olan özel hastane	Adli yargı (tüketici mahkemesi)	Arabuluculuk	Özel hastane süreleri

Özel hastane ve muayenehane: tüketici mahkemesi mi, asliye hukuk mu?

Özel hastane ya da muayenehanede tedavi gören hasta ile sağlık kuruluşu arasında bir sözleşme ilişkisi kurulur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişi olarak tanımlar ve tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemelerini görevli kılar (m. 73/1). Yargıtay’ın yerleşik uygulaması, özel sağlık kuruluşunda tedavi gören hastayı tüketici, sunulan sağlık hizmetini de tüketici işlemi saymaktır. Bu nedenle özel hastane, özel tıp merkezi ve muayenehane kaynaklı tazminat davaları uygulamada tüketici mahkemesinde görülür. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar.

Uyuşmazlık Mahkemesi de 9 Mart 2026 tarihli, 2026/120 Esas ve Karar sayılı kararında, vakıf üniversitesiyle işbirliği protokolü bulunan özel hastanedeki tedavi nedeniyle açılan davada, protokolün özel hastanedeki hizmeti kamu hizmetine dönüştürmeyeceğini ve uyuşmazlığın özel hukuk (tüketici) kurallarına göre adli yargıda görülmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, vakıf üniversitesinin kendi hastanesiyle bu hastaneyle işbirliği yapan özel hastanenin ayrı değerlendirildiğini de gösterir.

Tüketici olarak dava açmanın iki pratik sonucu vardır. Tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır (m. 73/2) ve dava, tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (m. 73/5). İstanbul’da oturan biri için bu, ikametine göre İstanbul (Çağlayan), Anadolu (Kartal), Bakırköy veya Büyükçekmece adliyesindeki tüketici mahkemesi anlamına gelir.

Arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. 6502 sayılı Kanunun 2020’de eklenen 73/A maddesine göre tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava, esasına girilmeden usulden reddedilir. İstisnalardan biri, tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklardır: 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki başvurulara hakem heyetleri bakar. Malpraktis taleplerinin çoğu bu sınırın üzerinde olduğundan yol genellikle arabuluculuktan geçer.

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci bitirir; zorunlu hâllerde bu süre en fazla 1 hafta uzatılabilir. Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı durur. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenir. Taraflara ulaşılamaması ya da anlaşmazlık hâlinde tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. 2023’te 7445 sayılı Kanunla dava şartı arabuluculuk kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarına genişletilmiştir; bu değişiklik malpraktis davalarına yeni bir şart getirmemiştir. İdari yargıdaki tam yargı davalarında arabuluculuk yoktur, onun yerini idareye başvuru alır.

Devlet hastanesi ve üniversite hastaneleri: idari yargı

Kamu hastanesinde verilen sağlık hizmeti bir kamu hizmetidir ve bu hizmetten doğan zararlar için idare sorumludur. Dava, Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde Sağlık Bakanlığı, devlet üniversitesi hastanelerinde ise ilgili üniversite aleyhine idare mahkemesinde açılır. Bu davanın adı tam yargı davasıdır, yani idarenin eyleminden doğan zararın parayla giderilmesini isteyen dava.

Dava açmadan önce İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13’e göre idareye yazılı başvuru yapmak gerekir. Başvuru, zarara yol açan eylemin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılır. İdare talebi reddederse ret yazısının tebliğinden, 30 gün içinde cevap vermezse bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır. Yetkili mahkeme kural olarak hizmetin görüldüğü yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 36).

Vakıf üniversitelerinin kendi hastaneleri ayrı bir başlık oluşturur. Vakıf üniversiteleri kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir ve Uyuşmazlık Mahkemesi bu hastanelerdeki tedaviden doğan davalarda idari yargıyı görevli bulmuştur. Aynı üniversiteyle yalnızca işbirliği protokolü olan bir özel hastanede ise yukarıda anlatılan 2026 kararı uyarınca adli yargı görevlidir. Tedavinin hangi tüzel kişiye ait binada ve kimin faturasıyla yapıldığı, bu nedenle dava öncesinde mutlaka tespit edilmelidir.

Kamu hastanesindeki hekime doğrudan dava açılabilir mi?

Hayır. Anayasa’nın 129. maddesinin beşinci fıkrası gereği kamu görevlisinin görevinden doğan zararlar için dava ancak idare aleyhine açılabilir. Hekim aleyhine adliyede açılan dava husumet yokluğundan reddedilir. Tazminatı ödeyen idare, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m. 18 uyarınca Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Mesleki Sorumluluk Kurulunun kararıyla hekime rücu edebilir. 2024’te yapılan değişiklikle, zorunlu sigortası bulunan kamu sağlık çalışanından kaynaklanan tazminat, hekimin kusuru oranında ve teminat sınırı içinde sigorta şirketinden talep edilir. Özel hastanede ise hasta, hekimi ve hastaneyi birlikte dava edebilir; birden çok kişi aynı zarardan sorumluysa müteselsilen, yani her biri zararın tamamından sorumlu tutulur (TBK m. 61).

Malpraktis davası adım adım

1. Kayıtları toplayın. Hasta dosyasının tamamını, epikrizi, ameliyat ve anestezi notlarını, onam formlarını, görüntüleme ve laboratuvar sonuçlarını, reçeteleri ve faturaları isteyin. Hasta hakları mevzuatı kayıtların bir örneğini alma hakkı tanır; e-Nabız kayıtları da ek delil olur.
2. Kurumun niteliğini belirleyin. Hastanenin özel mi kamu mu olduğunu, üniversiteye bağlı olup olmadığını ve işletmeci şirketi kesinleştirin. Davalı ve yargı yolu buna göre seçilir.
3. Süreleri hesaplayın. Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihi not edin. İdari yargıda 1 yıllık başvuru süresi, adli yargıda 2 yıllık haksız fiil süresi ilk kontrol edilecek tarihlerdir.
4. Ön tıbbi değerlendirme yaptırın. Dosyayı ilgili branştan bir hekime okutmak, tıbbi hata ile komplikasyon ayrımını baştan görmenizi sağlar. Delillerin kaybolma riski varsa mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m. 400).
5. Zorunlu ön başvuruyu yapın. Özel hastane için arabuluculuk bürosuna, kamu hastanesi için ilgili idareye yazılı başvuru yapılır. İdareye yapılan başvuruda olay, zarar kalemleri ve talep edilen tutar açıkça yazılmalıdır.
6. Dava dilekçesini hazırlayın. Zararın tam tutarı bilirkişi incelemesi olmadan bilinemeyeceğinden dava genellikle belirsiz alacak davası olarak açılır (HMK m. 107) ve tutar rapor sonrası artırılır.
7. Bilirkişi aşamasını takip edin. Mahkeme kusur incelemesi için Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kuruluna ya da üniversite tıp fakültesi öğretim üyelerinden oluşan bir heyete dosyayı gönderir. Rapora karşı itiraz süresi kaçırılmamalı, gerekirse uzman görüşü sunulmalıdır (HMK m. 293).
8. Kanun yollarını izleyin. Karardan sonra istinaf, ardından şartları varsa temyiz yoluna gidilir. İdari yargıda da istinaf ve temyiz aşamaları vardır.

Zamanaşımı: hangi süre uygulanır?

Türk Borçlar Kanunu m. 72’ye göre haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır. Taksirle öldürmede bu süre 15 yıl, taksirle yaralamada 8 yıldır (TCK m. 66).

Hasta ile özel hastane arasındaki ilişki sözleşmeye dayandığı için sözleşmeye aykırılık hükümlerine de başvurulabilir. Genel zamanaşımı 10 yıldır (TBK m. 146). Ancak hekim ile hasta arasındaki ilişki vekâlet sözleşmesi olarak nitelendirildiğinden, vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar için öngörülen 5 yıllık sürenin (TBK m. 147/5) uygulanacağı da ileri sürülmektedir. Ölen hastanın yakınlarının kendi adlarına istedikleri destekten yoksun kalma ve manevi tazminat ise sözleşmenin tarafı olmadıkları için çoğunlukla haksız fiil süresine göre değerlendirilir. En güvenli yol, 2 yıllık süreyi esas alıp ön başvuruyu bu süre içinde yapmaktır.

İdari yargıda borçlar kanunundaki süreler yerine İYUK m. 13’teki 1 yıl ve 5 yıllık başvuru süreleri uygulanır.

Ceza boyutu: taksirle öldürme ve yaralama

Tıbbi hata sonucu ölüm, TCK m. 85 kapsamında taksirle öldürmedir ve 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Yaralamada TCK m. 89 uygulanır; 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla temel ceza 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası olarak artırılmıştır. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır, şikâyet süresi fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır (TCK m. 73). Birinci fıkradaki basit yaralama dışındaki hâllerde fiil bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.

Kamu veya özel kuruluşta çalışan hekim ve sağlık meslek mensupları hakkında muayene, teşhis ve tedavi işlemleri nedeniyle soruşturma yapılabilmesi için Mesleki Sorumluluk Kurulundan soruşturma izni alınır (3359 sayılı Kanun ek m. 18). Devlet üniversitelerindeki öğretim elemanları ise Yükseköğretim Kanunu m. 53’teki usule tabidir. Ceza davasının sonucu tazminat davasını bağlamaz: hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m. 74). Taksirli suçlarda verilebilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı da tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

Talep edilebilecek tazminat kalemleri

• Bedensel zararda (TBK m. 54): tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması. Bakıcı gideri de bu kapsamda istenebilir.
• Ölüm hâlinde (TBK m. 53): cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmediyse tedavi giderleri ve kazanç kayıpları, hastanın desteğinden yoksun kalanların zararları.
• Manevi tazminat (TBK m. 56): hastanın kendisi için; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınları için de.
• Hizmet bedeli: özel hastanede ödenen ücretin iadesi ya da hatalı tedaviyi gidermek için yapılan yeni masraflar.

Bedensel zararlar ve destekten yoksun kalma tazminatı sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır ve bu kural idarenin sorumlu olduğu davalarda da uygulanır (TBK m. 55). 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla TBK m. 55’e eklenen fıkralarla, kazancın bilindiği döneme ait tazminata olay tarihinden, bilinmeyen döneme ait tazminata karar tarihinden itibaren faiz işletileceği düzenlenmiştir.

Hekim sorumluluk sigortası

1219 sayılı Kanun ek m. 12 uyarınca hem kamuda hem özel sektörde çalışan hekimler, tıbbi kötü uygulama nedeniyle doğabilecek zararlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Özel kuruluşta çalışan hekimin sigortasını kuruluş yaptırır. Özel hastane davalarında sigorta şirketi de davaya dahil edilebilir; kamu hastanesi davalarında sigorta, idarenin rücu aşamasında devreye girer. Sigorta teminatı, hastanın alabileceği tazminatın üst sınırı değildir; teminatı aşan kısım hekim ve kuruluştan istenebilir.

Sık yapılan hatalar

• Devlet hastanesi için doğrudan adliyede veya hekim aleyhine dava açmak.
• Özel hastane için arabulucuya gitmeden dava açmak.
• Ceza soruşturmasının bitmesini beklerken 1 yıllık ya da 2 yıllık süreyi kaçırmak.
• Hastaneyi işleten şirketin unvanını kontrol etmeden hastanenin tabela adına dava açmak.
• Bilirkişi raporuna süresi içinde itiraz etmemek.

Görev yönünden ret kararı verilirse, kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenebilir (HMK m. 20). Adliyeden görev yönünden reddedilip idare mahkemesine gelen davalarda idareye başvuru şartı aranmaz (İYUK m. 13/2). Sağlık hukukundaki diğer konular için sağlık hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Malpraktis davası hangi mahkemede açılır?

Özel hastane, özel tıp merkezi ve muayenehanedeki tedaviden doğan davalar uygulamada tüketici mahkemesinde açılır; tüketici mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile devlet üniversitesi hastanelerinde ise dava, idare mahkemesinde tam yargı davası olarak Bakanlık veya üniversite aleyhine açılır.

Malpraktis davasında zamanaşımı ne kadardır?

Özel hastanede haksız fiile dayalı taleplerde zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl uygulanır; fiil suçsa daha uzun ceza zamanaşımı geçerlidir. Sözleşmeye aykırılıkta 5 veya 10 yıllık süre tartışmalıdır. Kamu hastanesinde idareye öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde başvurulmalıdır.

Özel hastaneye dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 sayılı Kanun m. 73/A). 2026 yılı için 186.000 TL altındaki talepler tüketici hakem heyetine gider. Arabuluculukta anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir ve dava tüketici mahkemesinde açılır.

Devlet hastanesindeki doktora doğrudan dava açılabilir mi?

Hayır. Anayasa m. 129/5 gereği kamu görevlisinin görevinden doğan zarar için dava idare aleyhine açılır; devlet hastanesinde davalı Sağlık Bakanlığıdır. Tazminatı ödeyen idare, Mesleki Sorumluluk Kurulu kararıyla hekime veya hekimin zorunlu sigortasına rücu edebilir. Özel hastanede ise hekim ve hastane birlikte dava edilebilir.

Malpraktis davasında bilirkişi kim olur?

Mahkeme tıbbi kusur incelemesi için dosyayı genellikle Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kuruluna ya da üniversite tıp fakültesi öğretim üyelerinden oluşan bir bilirkişi heyetine gönderir. Taraflar rapora süresi içinde itiraz edebilir, ek rapor isteyebilir ve kendi aldıkları uzman görüşünü dosyaya sunabilir.

Ceza davası açılmadan tazminat davası açılabilir mi?

Evet. Tazminat davası ceza davasından bağımsızdır ve ceza yargılamasının bitmesi beklenmek zorunda değildir. Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararı ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m. 74). Ceza sürecini beklerken tazminat için öngörülen başvuru ve dava sürelerini ayrıca takip edip kaçırmamak gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez; mevzuat ve içtihat değişebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.