Deport kararına itiraz: sınır dışı kararına karşı dava, süreler ve idari gözetim

Son güncelleme: 10 Kasım 2026 · Av. Mehmet Şah Çelik

Halk arasında “deport” denilen işlem, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’ndaki adıyla sınır dışı etme kararıdır. Kanunun öngördüğü itiraz yolu, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açmaktır; idareye verilen bir dilekçe bu süreyi durdurmaz. Süre kısadır ve kaçırıldığında kararın yargısal denetimi büyük ölçüde kapanır. Bu yazıda sınır dışı kararının hangi hâllerde alındığını, kimler hakkında alınamayacağını, dava süresini, idari gözetime (geri gönderme merkezinde tutma) itirazı ve sonradan gelen giriş yasağının nasıl kaldırılabileceğini adım adım anlatıyoruz.

Sınır dışı etme kararı nedir, kim verir?

Sınır dışı etme kararı, Türkiye’de bulunan bir yabancının ülkeden çıkarılmasına yönelik idari karardır. Kanunun 53. maddesine göre bu kararı Göç İdaresinin talimatıyla ya da kendiliğinden (resen) valilikler verir. İstanbul’da yakalanan ya da işlemi İstanbul’da yürüyen yabancılar için kararı İstanbul Valiliği adına İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü hazırlar.

Karar, gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Avukatı olmayan yabancıya ayrıca kararın sonucu, itiraz yolları ve süreleri anlatılmak zorundadır. Tebliğ belgesinin tarihi önemlidir, çünkü dava süresi bu tarihten başlar. Tebligat yabancının anlamadığı bir dilde yapıldıysa ya da itiraz yolları gösterilmediyse bu durum dava dilekçesinde ayrıca ileri sürülmelidir.

Hangi hâllerde sınır dışı kararı alınır? (m. 54)

Kanunun 54. maddesi sınır dışı nedenlerini sayar. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Vize veya vize muafiyeti süresini 10 günden fazla aşmak ya da vizenin iptal edilmesi
• İkamet izninin iptal edilmesi veya süresi bittiği hâlde kabul edilebilir bir gerekçe olmadan 10 günden fazla kalmak
• İkamet izni uzatma başvurusu reddedildikten sonra 10 gün içinde ülkeden çıkmamak
• Çalışma izni olmadan çalışırken tespit edilmek
• Giriş, vize ve ikamet işlemlerinde gerçek dışı bilgi veya sahte belge kullanmak
• Yasal giriş ya da çıkış kurallarını ihlal etmek veya buna teşebbüs etmek
• Giriş yasağı bulunduğu hâlde Türkiye’ye gelmek
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilmek
• Türk Ceza Kanunu’nun 59. maddesi kapsamında, ceza yargılaması sonrasında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilmek

Uluslararası koruma başvurusu reddedilen ve Türkiye’de kalma hakkı kalmayanlar da bu listededir. Kamu düzeni ve güvenliğine dayanan kararlarda gerekçe çoğu zaman “değerlendirildiği” ifadesiyle kısa tutulur. Bu tür kararlarda mahkemeden, idarenin elindeki bilgi ve belgelerin dosyaya getirtilmesini istemek davanın seyrini belirleyebilir. Karar bir ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla bağlantılıysa ceza dosyasının durumu da önem taşır; bu konuda ağır ceza davaları sayfamızda genel bilgi bulabilirsiniz.

Kimler hakkında sınır dışı kararı alınamaz? (m. 55)

Bir yabancı 54. maddedeki nedenlerden birine girse bile, aşağıdaki durumlarda hakkında sınır dışı kararı alınamaz:

• Gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar
• Ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülenler
• Hayati tehlike taşıyan bir hastalık için tedavisi süren ve gönderileceği ülkede tedavi imkânı olmayanlar
• Mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları
• Tedavileri tamamlanana kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları

Bu değerlendirme her kişi için ayrı yapılır. Davada bu engellerden birine dayanılacaksa rapor, tedavi belgeleri, ülke raporları ve kişisel risk gösteren belgeler dilekçeye eklenmelidir. Genel ifadeler yerine kişiye özgü tehlikeyi gösteren somut bilgi sunmak gerekir.

Dava süresi 7 gün mü, 15 gün mü?

Güncel süre 7 gündür. İnternette hâlâ 15 günden söz eden eski yazılar bulunuyor. 2013’teki ilk metinde dava süresi 15 gündü. 6 Aralık 2019 tarihli 7196 sayılı Kanun bu süreyi 7 güne indirdi. 53. maddenin üçüncü fıkrası son olarak 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi ve bu değişiklik 30 Kasım 2024’te yürürlüğe girdi. 7 günlük süre korundu, yargılama usulüne ise yeni kurallar eklendi.

Fıkranın bugünkü hâli kısaca şöyledir:

• Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurabilir.
• Davayı açan kişi, davayı açtığını kararı veren makama da bildirir.
• İdarenin savunması verildiğinde ya da savunma süresi geçtiğinde dosya tamamlanmış (tekemmül etmiş) sayılır.
• Duruşma yapılıp yapılmayacağına mahkeme karar verir.
• Mahkeme, dosyanın tamamlanmasından ya da ara karar veya duruşma gerekiyorsa bunların tamamlanmasından itibaren 15 gün içinde karar verir.
• Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa, dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin süre iki ay olarak uygulanır.
• Mahkemenin kararı kesindir; istinaf ve temyiz yolu yoktur.

7533 sayılı Kanunla eklenen geçici 3. maddeye göre yeni usul kuralları, 30 Kasım 2024’ten sonra açılan davalara uygulanır.

Dava açılınca sınır dışı işlemi durur mu?

Evet. Kanun, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilemeyeceğini açıkça düzenler. Buna kanundan doğan durdurma etkisi denir; ayrıca yürütmenin durdurulması kararı beklemek gerekmez. Yine de uygulamada, davanın açıldığını hem idareye hem de yabancının tutulduğu geri gönderme merkezine belgeyle bildirmek, dosya numarasını yanınızda bulundurmak yararlıdır. “Gönüllü dönüş” formu imzalamak rıza anlamına gelebilir. Bu nedenle ne imzalandığını anlamadan belge imzalanmamalıdır.

“Kesindir” ifadesi Anayasa’ya aykırı mı?

İstanbul 16. İdare Mahkemesi, idare mahkemesi kararının kesin olmasına ilişkin cümlenin iptalini Anayasa Mahkemesinden istedi. Anayasa Mahkemesi 30 Mayıs 2024 tarihli, E. 2024/25, K. 2024/116 sayılı kararıyla bu talebi reddetti; karar 17 Eylül 2024 tarihli Resmî Gazete‘de yayımlandı. Bu nedenle idare mahkemesinin vereceği karara karşı olağan kanun yolu yoktur.

İdare mahkemesinin kararı aleyhe sonuçlanırsa son iç hukuk yolu Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur. Başvuru, kesin kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılır. Gönderilecek ülkede yaşam veya işkence yasağı bakımından ciddi tehlike iddia ediliyorsa başvuruyla birlikte tedbir talep edilebilir.

Sınır dışı kararına karşı dava adım adım

1. Tebliğ tarihini netleştirin. Tebliğ evrakının bir örneğini alın; 7 gün bu tarihten sonraki günden başlar. Son gün resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü bitiminde dolar.
2. Karar ve gerekçeyi inceleyin. Kararda hangi 54. madde bendine dayanıldığı, terke davet süresi verilip verilmediği ve idari gözetim kararı alınıp alınmadığı kontrol edilir.
3. Belgeleri toplayın. Pasaport, ikamet izni veya başvuru belgeleri, aile bağını gösteren evrak (evlilik, Türk vatandaşı çocuk), sağlık raporları, iş ve kira belgeleri, varsa ülke riskine ilişkin belgeler.
4. Dava dilekçesini hazırlayın. Kararın hukuka aykırılık nedenleri, 55. maddedeki engeller, aile hayatına ve özel hayata etkisi ile ölçülülük tartışılır.
5. Davayı yetkili idare mahkemesinde açın. İstanbul Valiliği kararlarında İstanbul idare mahkemeleri yetkilidir. Dilekçe başka bir yerdeki idare mahkemesine veya adliyedeki ön büroya da verilebilir; o durumda kayıt tarihi dava tarihi sayılır.
6. İdareye bildirin. Kanun, davanın kararı veren makama bildirilmesini istiyor. Bildirimi yazılı yapıp alındı belgesi saklayın.
7. Kararı takip edin. Dosya tamamlandıktan sonra 15 gün içinde karar çıkar. UYAP üzerinden ya da avukat aracılığıyla takip edilebilir.

İdari gözetim ve sulh ceza hâkimliğine başvuru (m. 57)

İdari gözetim, sınır dışı edilecek yabancının geri gönderme merkezinde tutulmasıdır. Kaçma veya kaybolma riski bulunan, giriş çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan, kendisine tanınan sürede ülkeden çıkmayan ya da kamu düzeni bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancılar hakkında valilik idari gözetim kararı alır veya bunun yerine alternatif yükümlülük getirir. Kolluk yakaladığı yabancıyı valiliğe derhâl bildirir ve sınır dışı değerlendirmesi 48 saati geçemez. İstanbul’da bu amaçla kullanılan merkezler arasında Tuzla ve Arnavutköy geri gönderme merkezleri bulunmaktadır.

Önemli kurallar:

• Geri gönderme merkezindeki idari gözetim en fazla 6 ay sürer. Yabancı iş birliği yapmaz veya ülkesine ilişkin doğru bilgi vermezse bu süre en fazla 6 ay daha uzatılabilir.
• Valilik, gözetimin devamının gerekip gerekmediğini her ay düzenli olarak değerlendirir. Gerek kalmadıysa gözetim derhâl sona erdirilir ve alternatif yükümlülük getirilir.
• İdari gözetim kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Başvuru gözetimi durdurmaz. Hâkim incelemeyi 5 gün içinde bitirir ve kararı kesindir.
• Gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yeniden başvurulabilir.
• Avukatlık ücretini karşılayamayan yabancıya, talep etmesi hâlinde adli yardım kapsamında avukat sağlanır.

Sulh ceza hâkimliğine yapılan bu başvuru, ceza yargılamasındaki tutuklamaya itiraz ile benzer bir mantıkla işler. Dayanağı ise 6458 sayılı Kanunun 57. maddesidir. İdari gözetime itiraz, sınır dışı kararının iptali için ayrıca dava açma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. İki yol birbirinden bağımsızdır ve çoğu dosyada ikisinin birlikte kullanılması gerekir.

İdari gözetime alternatif yükümlülükler (m. 57/A)

2019’da eklenen 57/A maddesiyle gözetim yerine belirli adreste oturma, düzenli imza (bildirim), teminat, elektronik izleme, aile temelli geri dönüş gibi yükümlülükler getirilebilir. Bu yükümlülüklerin toplam süresi 24 ayı geçemez. Elektronik izleme kararına karşı da sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; hâkim 5 gün içinde ve kesin olarak karar verir. Yükümlülüklere uyulmazsa yabancı idari gözetim altına alınabilir.

Sınır dışı edilenlerde giriş yasağı ve tahdit kodları

Kanunun 9. maddesine göre Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıya giriş yasağı konur. Yasağın süresi en fazla 5 yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunursa bu süre en fazla 10 yıl daha artırılabilir. Bazı durumlarda yasak konmayabilir:

• Vize veya ikamet süresi biten, bu durum tespit edilmeden önce çıkmak için kendiliğinden valiliğe başvuran, idari para cezasını ödeyen ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmayan yabancılar
• 56. madde uyarınca Türkiye’yi terke davet edilip kendisine tanınan sürede (15 ila 30 gün) ülkeyi terk edenler

Ayrıca idari para cezası veya kamu alacağı ödenmemişse valilik, yabancının yeniden girişini ön izin şartına bağlayabilir.

Giriş yasakları ve diğer kısıtlamalar sistemde “tahdit kodu” denilen harf ve rakamlardan oluşan kodlarla işlenir. Uygulamada G-87, Ç-114 gibi kodlarla sık karşılaşılır. Ancak bu kodların listesi, anlamları ve süreleri kanunda veya herkese açık resmî bir düzenlemede yayımlanmış değildir. İnternette aynı kod için farklı süreler yazıldığı görülüyor. Bu nedenle bir kodun ne anlama geldiğini tahmin etmek yerine, hakkınızdaki kaydı ve dayandığı kararı Göç İdaresinden yazılı olarak öğrenmek daha güvenlidir.

Giriş yasağının kaldırılması

Giriş yasağına karşı iki yol vardır. İlki, Göç İdaresi Başkanlığına yasağın kaldırılması için başvurmaktır. Kanun, Göç İdaresine yasağı kaldırma ya da yasak devam ederken yabancının belirli bir süre için girişine izin verme yetkisi tanır. Aile birliği, Türk vatandaşı eş veya çocuk, tedavi, süren bir dava ya da ticari bağlantı gibi gerekçeler belgeyle desteklenmelidir. Yurt dışındaki yabancılar bu talebi Türkiye’nin dış temsilcilikleri aracılığıyla da iletebilir.

İkinci yol, giriş yasağı kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açmaktır. 53. maddedeki 7 günlük özel süre yalnız sınır dışı etme kararı içindir. Giriş yasağına karşı açılacak davada İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki genel 60 günlük süre uygulanır. Bu süre, yasağın tebliğinden ya da öğrenilmesinden itibaren işler. Kaldırma talebinin reddine karşı da aynı şekilde dava açılabilir.

Hangi karara karşı nereye, hangi sürede başvurulur?

Karar türü	Başvuru yeri	Süre
Sınır dışı etme kararı (m. 53)	İdare mahkemesi (iptal davası)	Tebliğden itibaren 7 gün. Mahkeme dosya tamamlandıktan sonra 15 günde karar verir, karar kesindir.
İdari gözetim kararı veya uzatılması (m. 57)	Sulh ceza hâkimliği	Kanunda başvuru süresi öngörülmemiştir. Hâkim 5 günde ve kesin olarak karar verir. Şartlar değişirse yeniden başvurulabilir.
Elektronik izleme yükümlülüğü (m. 57/A)	Sulh ceza hâkimliği	Hâkim 5 günde ve kesin olarak karar verir. Başvuru yükümlülüğü durdurmaz.
Türkiye’ye giriş yasağı (m. 9)	Göç İdaresi Başkanlığı (kaldırma talebi) ve/veya idare mahkemesi	İdari başvuru için kanuni süre yok. Dava için genel 60 gün.
İdare mahkemesinin kesin kararı	Anayasa Mahkemesi (bireysel başvuru)	Kesin kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün. Gerekirse tedbir talebiyle.

Sık yapılan hatalar

• Eski kaynaklara güvenip 15 günlük süre hesabı yapmak. Güncel süre 7 gündür.
• İdareye “itiraz dilekçesi” verip mahkemeye gitmemek. İdareye verilen dilekçe dava süresini durdurmaz.
• Yalnız idari gözetime itiraz edip sınır dışı kararının iptali için dava açmamak.
• Gönüllü dönüş veya rıza anlamına gelen belgeleri içeriğini anlamadan imzalamak.
• 55. maddedeki engelleri genel ifadelerle ileri sürüp belge sunmamak.
• Giriş yasağının süresini tahdit kodundan tahmin etmeye çalışmak.

İstanbul’da süreç

İstanbul’daki dosyalarda sınır dışı ve idari gözetim kararlarını İstanbul Valiliği adına İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü verir; sınır dışı kararlarına karşı davalar İstanbul idare mahkemelerinde görülür. İdari gözetime itirazlarda başvurulacak sulh ceza hâkimliği, uygulamada çoğunlukla yabancının tutulduğu geri gönderme merkezinin bağlı olduğu adliyedeki hâkimliktir. Örneğin Tuzla, Anadolu Adliyesi’nin (Kartal) yargı çevresindedir. Kanuna göre dilekçe idareye verilirse idare bunu yetkili hâkimliğe derhâl ulaştırmak zorundadır. Geri gönderme merkezlerinde yabancının avukat, noter, yakınları ve konsolosluk yetkilisiyle görüşme hakkı vardır.

Yabancılar hukukunun ikamet izni, çalışma izni ve vatandaşlık gibi diğer başlıkları için yabancılar hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. Kanun metninin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Deport kararına itiraz süresi kaç gündür?

Sınır dışı etme kararına karşı dava süresi, kararın tebliğinden itibaren 7 gündür. Bu süre 2019'da 7196 sayılı Kanunla 15 günden 7 güne indirildi ve 2024'teki 7533 sayılı Kanun değişikliğinde de korundu. Dava, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. İdareye verilen itiraz dilekçesi dava süresini durdurmaz.

Dava açınca sınır dışı işlemi durur mu?

Evet. 6458 sayılı Kanunun 53. maddesine göre yabancı, kendi rızası olmadıkça dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilemez. Bu etki kanundan doğar, ayrıca yürütmenin durdurulması kararı gerekmez. Davanın açıldığını kararı veren makama bildirmek de kanuni bir yükümlülüktür ve uygulamada yazılı yapılması önerilir.

İdare mahkemesinin kararına itiraz edilebilir mi?

Hayır, idare mahkemesinin sınır dışı kararıyla ilgili verdiği karar kesindir; istinaf veya temyiz yolu yoktur. Anayasa Mahkemesi 2024/116 sayılı kararıyla bu kuralı Anayasa'ya aykırı bulmadı. Aleyhe kararın ardından, öğrenmeden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir ve ciddi risk varsa tedbir istenebilir.

Geri gönderme merkezinde tutulan kişi ne yapabilir?

İdari gözetim kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Hâkim 5 gün içinde ve kesin olarak karar verir, başvuru gözetimi durdurmaz. Gözetim en fazla 6 ay sürer, şartlar varsa 6 ay daha uzatılabilir. Şartlar değişirse yeniden başvurmak mümkündür. Bu başvuru, sınır dışı kararına dava açma ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Sınır dışı edilen kişiye kaç yıl giriş yasağı konur?

6458 sayılı Kanunun 9. maddesine göre giriş yasağı en fazla 5 yıldır; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit varsa en fazla 10 yıl daha artırılabilir. Terke davet süresinde kendiliğinden çıkanlara ve bazı vize ihlallerinde cezayı ödeyip çıkanlara yasak konmayabilir. Yasağın kaldırılması Göç İdaresi Başkanlığından istenebilir veya dava açılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez; mevzuat ve içtihat değişebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.