Tutuklamaya itiraz: süre, nereye yapılır ve dilekçede neler olmalı?

Son güncelleme: 10 Kasım 2026 · Av. Mehmet Şah Çelik

Tutuklama, suç şüphesi altındaki kişinin hüküm kesinleşmeden önce özgürlüğünün hâkim kararıyla kısıtlanmasıdır. Mahkûmiyetten önce uygulanan geçici bir koruma tedbiri olduğu için Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) tutuklamayı sıkı şartlara bağlar ve karara karşı itiraz yolunu açık tutar. Aşağıda tutuklamanın şartlarını, itiraz süresini, itirazın nereye yapılacağını, dilekçede bulunması gereken unsurları ve itiraz reddedilirse başvurulabilecek yolları güncel mevzuata göre anlatıyoruz.

Tutuklama hangi şartlarda verilebilir?

CMK m. 100’e göre tutuklama kararı için iki şartın birlikte bulunması gerekir. İlki, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerdir. İkincisi bir tutuklama nedenidir. Kanun tutuklama nedenlerini şöyle sayar:

• Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması ya da kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular,
• Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ihtimali,
• Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı kurma girişimi.

Kasten öldürme, yağma, cinsel saldırı, uyuşturucu ticareti gibi m. 100/3’te sayılan “katalog suçlarda” tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu karine, kuvvetli şüphenin somut delillere dayanması şartını ortadan kaldırmaz. Katalog en son 2024 yılında 7528 sayılı Kanun ile genişletilmiş, eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticilere karşı görevleri sırasında işlenen kasten yaralama suçu listeye eklenmiştir.

Tutuklama, işin önemi ve verilmesi beklenen ceza ile ölçülü olmalıdır. Ayrıca yalnızca adli para cezası gerektiren suçlarda ve hapis cezasının üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda, vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç, tutuklama kararı verilemez (m. 100/4). Bu duruma “tutuklama yasağı” denir.

CMK m. 101/2 kararın nasıl gerekçelendirileceğini de düzenler. Hâkim; kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenini, tedbirin ölçülü olduğunu ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağını somut olgularla açıkça göstermek zorundadır. Kalıp ifadelerle yazılmış, “suçun niteliği, mevcut delil durumu” gibi genel cümlelerle yetinen kararlar itirazın en sık dayanağıdır.

Tutuklamaya itiraz süresi ne kadar?

İtiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m. 268/1). Bu süre daha önce yedi gündü. 7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 12 Mart 2024) süreyi iki haftaya çıkarmış, değişiklik 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanmaya başlamıştır. İnternette hâlâ “yedi gün” yazan kaynaklar bu tarihten önceki düzenlemeye dayanır.

Tutuklama kararı çoğunlukla şüphelinin yüzüne karşı verilir ve kendisine sözlü olarak açıklanır, bir örneği de verilir (m. 101/2). Bu durumda süre karar açıklandığı gün başlar. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü biter (m. 39). Yine de itirazı son güne bırakmamak, tutukluluğun gereksiz yere uzamaması açısından önemlidir.

Tutuklamaya itiraz nereye yapılır?

İtiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir. Karar mercii itirazı yerinde görürse kararını kendisi düzeltir. Yerinde görmezse dosyayı en geç üç gün içinde itirazı inceleyecek mercie gönderir (m. 268/2). İnceleme mercii kararın hangi aşamada ve hangi yargı yeri tarafından verildiğine göre değişir:

Kararı veren	İtirazı inceleyen merci	Dayanak
Sulh ceza hâkimliği (soruşturma evresi, tutuklama veya adli kontrol)	Yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi	CMK m. 268/3-b
Sulh ceza işlerine bakan asliye ceza hâkimi	Ağır ceza mahkemesi başkanı	CMK m. 268/3-b
Asliye ceza mahkemesi (kovuşturma evresi)	Yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi	CMK m. 268/3-c
Ağır ceza mahkemesi	Numara olarak izleyen ağır ceza mahkemesi, tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi	CMK m. 268/3-c
Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ceza dairesi	Daire başkanı ya da numara olarak izleyen ceza dairesi	CMK m. 268/3-e

Burada sık yapılan bir karışıklığa dikkat çekmek gerekir. Sulh ceza hâkimliği kararlarına itirazın “bir sonraki numaralı sulh ceza hâkimliğine” gideceği kuralı (m. 268/3-a) arama, el koyma gibi diğer kararlar için geçerlidir. Tutuklama ve adli kontrol kararlarına yapılan itirazlar ise 7331 sayılı Kanun ile getirilen ve 1 Ocak 2022’de yürürlüğe giren düzenleme gereğince asliye ceza mahkemesi hâkimine gider.

Tutuklu kişi itirazını kendisi de yapabilir. Ceza infaz kurumu müdürüne dilekçe vermesi veya beyanda bulunması yeterlidir; kurum müdürü bunu tutanağa bağlayıp ilgili mercie gönderir ve bu işlemle süre korunmuş olur (m. 263). Müdafi ise itirazı UYAP üzerinden veya adliyede ilgili kaleme dilekçe vererek yapabilir.

İstanbul’da süreç nasıl işler?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmalarda tutuklama talepleri, Çağlayan’daki İstanbul Adliyesinde bulunan İstanbul sulh ceza hâkimliklerine yapılır. Karar örneğinde kararı veren hâkimliğin numarası yazar ve itiraz dilekçesi bu hâkimliğe hitaben verilir. Hâkimlik kararında direnirse dosya, İstanbul Adliyesindeki iş bölümüne göre belirlenen asliye ceza mahkemesi hâkimine gönderilir. Anadolu (Kartal), Bakırköy ve Büyükçekmece adliyelerinin yargı çevresindeki dosyalarda aynı sistem o adliyelerin kendi sulh ceza hâkimlikleri ve asliye ceza mahkemeleri üzerinden işler. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren dosyalarla ilgili genel bilgiye ağır ceza sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

İtiraz başvurusu adım adım

1. Tutuklama kararının bir örneğini alın ve kararı veren hâkimliğin adını, karar tarihini, değişik iş numarasını not edin.
2. Kararın gerekçesini m. 100 ve m. 101/2’deki dört unsur açısından inceleyin: kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği.
3. Lehe olan belgeleri toplayın: ikametgâh, çalışma belgesi, sağlık raporu, bakmakla yükümlü olunan aile bireylerine ilişkin belgeler.
4. Dilekçeyi iki haftalık süre içinde kararı veren mercie verin ya da tutuklu kişinin cezaevi müdürlüğü aracılığıyla vermesini sağlayın.
5. Savcılık görüşü alınırsa bu görüş şüpheli veya müdafiine bildirilir; üç gün içinde karşı görüş sunulabilir (m. 270/2).
6. Merci itirazı kural olarak duruşma yapmadan, dosya üzerinden ve mümkün olan en kısa sürede karara bağlar (m. 271).

İtiraz, tutuklama kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (m. 269). Merci itirazı yerinde bulursa tahliyeye veya adli kontrole karar verir. Merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir. Tek istisna, tutuklama kararının ilk kez itiraz mercii tarafından verilmesidir. Örneğin sulh ceza hâkimliği adli kontrolle serbest bırakmış, savcının itirazı üzerine asliye ceza hâkimi tutuklama kararı vermişse bu karara ayrıca itiraz edilebilir (m. 271/4).

İtirazda hangi gerekçeler ileri sürülebilir?

İtiraz dilekçesinin gücü, kararın somut eksiklerini göstermesinden gelir. Genel ifadeler yerine dosyadaki bilgilere dayanılmalıdır. Uygulamada öne çıkan başlıklar şunlardır:

• Kuvvetli şüphenin bulunmaması: Suçlamanın yalnızca soyut bir beyana, tek bir tanığa veya teknik incelemesi tamamlanmamış bir delile dayanması.
• Tutuklama nedeninin somut olmaması: Kaçma şüphesinin hangi olguya dayandığının gösterilmemesi; şüphelinin sabit ikametgâhı, düzenli işi, kendiliğinden ifadeye gelmiş olması.
• Delillerin toplanmış olması: Arama, el koyma ve tanık ifadeleri tamamlanmışsa delil karartma ihtimalinin artık gerçekçi olmadığı.
• Ölçülülük: Beklenen cezanın, olası indirimlerin, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme ihtimalinin tutuklulukla orantısız kalması. Bu konuda hükmün açıklanmasının geri bırakılması rehberimiz yol gösterici olabilir.
• Adli kontrolün yeterliliği: Yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konuttan çıkmama gibi tedbirlerin neden yeterli olacağının somut olarak açıklanması.
• Kişisel durum: Ağır hastalık, engellilik, gebelik veya doğumdan sonraki altı aylık dönem. Bu hâllerde kanun tutuklama yerine adli kontrole açıkça imkân tanır (m. 109/4).
• Usul ihlalleri: Sorguda müdafi hakkının sağlanmaması (m. 101/3), kararın gerekçesiz olması veya şüpheliye tebliğ edilmemesi.

Tahliye talebi ile itiraz arasındaki fark

İki yol sıkça karıştırılır. İtiraz, tutuklama kararının hukuka uygunluğunun başka bir merci tarafından denetlenmesini sağlar. Tahliye talebi (CMK m. 104) ise soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında, değişen koşullar gerekçe gösterilerek tutuklamaya karar veren veya dosyanın bulunduğu mercie yapılır.

	Tutuklamaya itiraz	Tahliye talebi
Süre	Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta	Süre sınırı yok, her aşamada yapılabilir
Kime	Kararı veren merci aracılığıyla itiraz merciine	Dosyanın bulunduğu hâkim veya mahkemeye
Karar süresi	Mümkün olan en kısa sürede	Üç gün, örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda yedi gün (m. 105)
Sonrası	Merci kararı kural olarak kesin	Ret kararına itiraz edilebilir (m. 104/2)

Pratikte itirazın reddinden sonra, yeni bir belge veya dosyadaki gelişme (ör. bilirkişi raporu, tanık beyanının geri alınması) ortaya çıktığında tahliye talebi yeniden gündeme gelir.

Tutukluluk incelemesi ve adli kontrol alternatifi

Soruşturma evresinde tutukluluğun devamı gerekip gerekmediği en geç otuzar günlük aralıklarla, savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, şüpheli veya müdafii dinlenerek incelenir (CMK m. 108/1). Şüpheli bu incelemeyi kendisi de isteyebilir. Kovuşturma evresinde mahkeme her oturumda, gerekirse oturum aralarında veya otuz günlük süre içinde re’sen karar verir. Bu incelemelerde verilen “tutukluluğun devamı” kararlarına da itiraz edilebilir.

Adli kontrol (m. 109), tutuklama nedenleri bulunsa bile şüphelinin tutuklanmak yerine belirli yükümlülüklerle serbest bırakılmasıdır. Yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla karakola imza vermek, konutu terk etmemek, belirli yerlere gitmemek, güvence bedeli yatırmak bunların başında gelir. Konutu terk etmeme yükümlülüğünde geçen her iki gün, cezadan bir gün olarak mahsup edilir. 7499 sayılı Kanun ile konuttan çıkmama veya tedavi yükümlülüğü uygulandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilen kişilere tazminat hakkı tanınmıştır (m. 141/1-l). Adli kontrol kararlarına da itiraz edilebilir (m. 111/2).

Tutukluluk en fazla ne kadar sürer?

CMK m. 102 azami süreleri belirler. Tablodaki süreler kanunun izin verdiği üst sınırlardır. Kişinin bu süre boyunca tutulabileceği anlamına gelmez; tutukluluğun uzaması makul süre tartışmasında ayrıca önem taşır.

Durum	Azami süre
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler	1 yıl, zorunlu hâllerde 6 ay uzatma
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler	2 yıl, uzatmalarla toplam en çok 5 yıl
Devletin güvenliğine karşı suçlar ve terör suçları	2 yıl, uzatmalarla toplam en çok 7 yıl
Soruşturma evresi, asliye ceza işleri	6 ay
Soruşturma evresi, ağır ceza işleri	1 yıl (terör, örgüt ve toplu suçlarda 1 yıl 6 ay, 6 ay uzatma)
Suç tarihinde 15 yaşını doldurmamış çocuk	Yukarıdaki sürelerin yarısı
Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış çocuk	Yukarıdaki sürelerin dörtte üçü

İtiraz reddedilirse ne yapılabilir?

İtiraz merciinin ret kararıyla olağan başvuru yolları tükenmiş olur. Bu aşamadan sonra kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının (Anayasa m. 19) ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, yani itirazın reddi kararının öğrenilmesinden itibaren 30 gündür (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Tutukluluğun makul süreyi aştığı iddiası ise tutukluluk devam ettiği sürece, her devam kararından sonra ileri sürülebilir.

Anayasa Mahkemesinin başvuruyu reddetmesi hâlinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine, Sözleşme’nin 5. maddesi kapsamında, nihai iç hukuk kararından itibaren dört ay içinde başvurulabilir. Bu süre 15 No’lu Protokol ile altı aydan dört aya indirilmiştir.

Tutuklamanın kanuna aykırı olduğu sonradan anlaşılırsa veya kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilirse, CMK m. 141 uyarınca Devletten maddi ve manevi tazminat istenebilir. Yabancı uyruklu şüphelilerde tutuklama ayrıca idari süreçleri etkileyebilir; bu konuda deport kararına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Tutuklamaya itiraz dilekçesinde bulunması gerekenler

Dilekçe için kanunda zorunlu bir şekil öngörülmemiştir; ancak merciin hızlı ve doğru inceleme yapabilmesi için şu unsurları içermesi gerekir:

• Kararı veren hâkimliğin adı ve “gönderilmek üzere” ibaresiyle itirazı inceleyecek mercii,
• Soruşturma numarası ile sulh ceza hâkimliğinin değişik iş numarası ve karar tarihi,
• Şüphelinin kimlik bilgileri, T.C. kimlik numarası ve bulunduğu ceza infaz kurumu,
• Varsa müdafiin adı, baro sicil numarası ve adresi,
• İtiraz edilen kararın açıkça belirtilmesi ve kararın öğrenildiği tarih (sürenin korunduğunu göstermek için),
• Kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrol başlıklarında ayrı ayrı yazılmış gerekçeler,
• Lehe deliller ve ekler: ikametgâh, iş yeri belgesi, sağlık raporu, nüfus kayıt örneği,
• Hukuki dayanak: CMK m. 100, 101, 109, 267 ve 268, Anayasa m. 19, AİHS m. 5,
• Talep sonucu: tutuklama kararının kaldırılarak tahliye, olmazsa adli kontrol tedbirleriyle serbest bırakma,
• Tarih ve imza.

Sık yapılan hatalar

• Eski bilgiye dayanıp süreyi yedi gün sanmak ya da tam tersi, iki haftanın dolmasını beklemek.
• İtirazı doğrudan asliye ceza mahkemesine veya bir sonraki sulh ceza hâkimliğine vermek. Dilekçe kararı veren mercie verilir.
• Her dosyada kullanılan kalıp dilekçeyle yetinmek; somut olguya değinmeyen itirazlar genellikle aynı kalıpla reddedilir.
• Adli kontrol önerisi sunmamak. Merci, hangi tedbirin yeterli olacağını görürse karar vermesi kolaylaşır.
• İtirazın reddinden sonra Anayasa Mahkemesine başvuru için 30 günlük süreyi kaçırmak.

Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Tutuklamaya itiraz süresi kaç gündür?

İtiraz süresi, tutuklama kararının öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m. 268/1). Bu süre 7499 sayılı Kanun ile yedi günden iki haftaya çıkarılmış ve 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanmaya başlamıştır. Karar şüphelinin yüzüne karşı açıklandığında süre aynı gün başlar; son gün tatile denk gelirse izleyen ilk iş günü biter.

Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına itirazı kim inceler?

Dilekçe kararı veren sulh ceza hâkimliğine verilir. Hâkimlik kararını düzeltmezse dosyayı en geç üç gün içinde yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimine gönderir (CMK m. 268/3-b). Bu kural 1 Ocak 2022'den beri uygulanmaktadır. Bir sonraki numaralı sulh ceza hâkimliğine gitme kuralı arama, el koyma gibi diğer sulh ceza kararları için geçerlidir.

Tahliye talebi ile tutuklamaya itiraz arasındaki fark nedir?

İtiraz, tutuklama kararının iki hafta içinde başka bir merci tarafından denetlenmesini sağlar ve merciin kararı kural olarak kesindir. Tahliye talebi ise süreye bağlı olmadan, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında dosyanın bulunduğu hâkim veya mahkemeye yapılır; üç gün içinde karara bağlanır ve ret kararına ayrıca itiraz edilebilir.

Tutuklu kişi itirazı cezaevinden yapabilir mi?

Evet. Tutuklu şüpheli veya sanık, bulunduğu ceza infaz kurumunun müdürüne dilekçe vererek ya da beyanda bulunarak itiraz edebilir (CMK m. 263). Kurum müdürü başvuruyu tutanağa bağlayıp ilgili mercie gönderir. Bu işlem yapıldığında kanun yolu süresi korunmuş sayılır. Müdafi de aynı karar için UYAP üzerinden veya adliyede dilekçe vererek itirazda bulunabilir.

Tutuklamaya itiraz reddedilirse ne yapılabilir?

İtirazın reddiyle olağan yollar tükenir. Kişi özgürlüğü hakkının ihlal edildiği iddiasıyla, ret kararının öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Makul süre iddiası tutukluluk devam ettikçe ileri sürülebilir. Anayasa Mahkemesinin ret kararından sonra dört ay içinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurmak mümkündür. Değişen koşullara dayanılarak tahliye talebi de yenilenebilir.

Tutuklama yerine adli kontrol istenebilir mi?

Evet. CMK m. 109, tutuklama nedenleri bulunsa bile şüphelinin yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme veya güvence bedeli gibi tedbirlerle serbest bırakılmasına imkân tanır. Tutuklama kararında adli kontrolün neden yetersiz kalacağının somut olarak gösterilmesi gerekir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde uygun adli kontrol tedbirinin önerilmesi yararlıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez; mevzuat ve içtihat değişebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.